Cập nhật Phương hướng phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam

Cập nhật thông tin mới nhất về Phương hướng phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam

Yêu cầu phát triển TTCK gắn với cơ cấu lại nền kinh tế

Kể từ năm 2010, bối cảnh kinh tế – xã hội trong nước và quốc tế đặt ra những yêu cầu, thách thức mới sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, đặc biệt là trước yêu cầu cơ cấu lại nền kinh tế. Nhiệm vụ đặt ra là phải thực hiện đồng thời việc tiếp tục phát triển TTCK gắn với phục vụ cơ cấu lại nền kinh tế và tăng cường quản lý, giám sát thị trường, bảo đảm thị trường vận hành ổn định, bền vững và hiệu quả.

Để thực hiện nhiệm vụ trên, chúng tôi đã tiến hành dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi để trình Quốc hội thông qua và xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn. Đồng thời, xây dựng Đề án tái cấu trúc TTCK trình Bộ Tài chính, Chính phủ và Bộ Chính trị thông qua. Cùng với đó là thực hiện xây dựng Chiến lược phát triển TTCK giai đoạn 2011 – 2020.

Hỗ trợ vay từ 500K – 10 triệu. Lãi suất 0%

  • Không cần tài sản thế chấp.
  • Không thẩm định nhà, người thân.
  • Nhận tiền nhanh chóng.

Nhiều mặt hoạt động của thị trường phải được tái cấu trúc và tiếp cận theo thông lệ quốc tế, đặc biệt khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên đầy đủ của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban chứng khoán (IOSCO) và triển khai việc liên kết thị trường khu vực.

Quá trình này đòi hỏi phải tăng cường và nâng cao các yêu cầu về niêm yết, phát hành, quản trị công ty, công bố thông tin; an toàn tài chính đối với tổ chức trung gian, đào tạo; hệ thống giao dịch, nghiệp vụ mới, sản phẩm mới, đặc biệt là TTCK phái sinh nhằm hoàn thiện cấu trúc của TTCK và tạo ra sự phát triển bền vững cũng như độ sâu của TTCK.

Xây dựng TTCK phái sinh

Để đẩy nhanh công tác xây dựng TTCK phái sinh, chúng tôi mời nhiều đoàn chuyên gia nước ngoài đến trao đổi, trình bày tại Ủy ban và quyết định lập nhóm “Task Force”, nòng cốt là Vụ Phát triển thị trường. Nhóm Task Force đã tích cực làm việc, trao đổi với các chuyên gia nước ngoài có nhiều kinh nghiệm đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Đài Loan, Singapore để xây dựng mô hình, lộ trình phù hợp với Việt Nam. Trên cơ sở đó, UBCK xây dựng đề án về mô hình TTCK phái sinh trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trên nguyên tắc phù hợp thông lệ quốc tế, bảo đảm sự quản lý của Nhà nước và đi từ sản phẩm đơn giản đến phức tạp.

Sau khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phê duyệt đề án về xây dựng TTCK phái sinh ở Việt Nam đầu năm 2014, chúng tôi bắt tay ngay vào việc xây dựng Nghị định về TTCK phái sinh. Sau hơn 1 năm tích cực chuẩn bị, ngày 5/5/2015, Chính phủ ban hành Nghị định số 42/2015/NĐ-CP về chứng khoán phái sinh và TTCK phái sinh. Chúng tôi tin tưởng sẽ vận hành TTCK phái sinh một cách thành công trong thời gian tới, với hai sản phẩm ban đầu là hợp đồng tương lai chỉ số và hợp đồng tương lai trái phiếu.

Tái cấu trúc khối CTCK

Trước năm 2008, sự phát triển mạnh của thị trường khiến nhiều tổ chức, cá nhân có nhu cầu thành lập CTCK. Chúng tôi đã phải trình Bộ Tài chính áp dụng các biện pháp mang tính kỹ thuật nhằm hạn chế tình trạng ồ ạt thành lập CTCK, nếu không có sự hạn chế này thì số lượng các CTCK được cấp phép có thể lên đến 350 công ty.

Thực tế cho thấy, trong những năm TTCK sụt giảm như 2008, rất nhiều CTCK thua lỗ do vấn đề quản trị rủi ro yếu kém. Năm 2009, thị trường phục hồi, hoạt động của các CTCK khả quan hơn, nhưng chúng tôi thấy các vấn đề về an toàn tài chính, chất lượng hoạt động, quản trị rủi ro, đạo đức người hành nghề, mô hình hoạt động… vẫn còn chưa ổn. Trong bối cảnh đó, chúng tôi đã trình Bộ Tài chính ban hành quy định về an toàn tài chính cho các CTCK theo tiêu chuẩn Basel II vào năm 2010, đồng thời xây dựng Đề án cơ cấu lại các CTCK trong năm 2011.

Việc triển khai tái cấu trúc các CTCK gặp nhiều khó khăn do thuần túy theo nguyên tắc thị trường và quy định luật pháp, không sử dụng ngân sách nhà nước. Khi thực hiện cũng rất phức tạp nên chúng tôi vừa làm, vừa tổng kết rút kinh nghiệm, vừa hoàn chỉnh các quy định pháp lý để đạt được mục đích tái cấu trúc, phù hợp quy định pháp luật liên quan, trong khi hoạt động của thị trường, các thành viên, NĐT vẫn suôn sẻ, bảo vệ được lợi ích của NĐT.

Đơn cử, giấy phép hoạt động và giấy phép thành lập là một nên khi rút giấy phép hoạt động sẽ dẫn đến rút giấy phép thành lập thì CTCK sẽ không còn tồn tại pháp nhân để xử lý các nghĩa vụ của CTCK với các bên liên quan, nhất là đối với NĐT khi họ không thực hiện được các giao dịch mua bán hoặc chuyển, rút tiền…

Khác với các nước, khi CTCK gặp vấn đề, cơ quan quản lý có toàn quyền xử lý như chuyển toàn bộ tài sản của NĐT sang một CTCK chỉ định khác nên quyền lợi của các NĐT không bị ảnh hưởng.

Do vậy, chúng tôi vận dụng biện pháp chấm dứt hoạt động kinh doanh được cấp phép để thực hiện thủ tục thu hồi giấy phép thành lập, hoạt động. Hoặc trường hợp lần đầu tiên hợp nhất CTCK MB và CTCK VIT thì phương án xử lý về mặt thủ tục, quy trình được phối hợp, rà soát rất kỹ giữa UBCK, các Sở GDCK, Trung tâm Lưu ký chứng khoán và 2 công ty để mọi khâu phải “khớp” với nhau và công ty mới sau hợp nhất vận hành suôn sẻ, giao dịch của các NĐT diễn ra bình thường nên có nhiều việc các anh em phải xử lý vào cuối tuần để đến sáng thứ Hai là hoạt động được ngay.

Trải qua những thăng trầm của thị trường, chúng tôi nhận thấy một trong những vấn đề gây ra rủi ro đối với bản thân các CTCK cũng như thị trường đó là các CTCK chưa chú trọng tới việc quản trị rủi ro. Do vậy, chúng tôi tiến hành xây dựng các quy định và “ốp” các CTCK phải tuân theo, mặc dù có một số công ty phản ứng do họ sợ tốn kém chi phí, rồi phải bố trí nhân sự…

UBCK đã ban hành Quyết định số 105/QĐ-UBCK ngày 26/2/2013 về quy chế hướng dẫn các tổ chức này cách thức thiết lập và vận hành hệ thống quản trị rủi ro và Quyết định số 428/QĐ-UBCK ngày 11/7/2013 về việc thiết lập và vận hành hệ thống quản trị rủi ro cho CTCK. Theo đó, các CTCK phải có tổ chức bộ máy quản trị rủi ro, rồi ban hành chính sách rủi ro, phát triển và thực hiện các quy trình nội bộ liên quan đến hoạt động quản trị rủi ro.

Chúng tôi cũng xây dựng một bộ tiêu chí theo tiêu chuẩn quốc tế CAMEL nhằm đánh giá, quản lý, giám sát các CTCK. Các chỉ tiêu được chọn để cho điểm, đánh giá bao gồm: (C) Mức độ đủ vốn; (A) Chất lượng tài sản; (M) Chất lượng quản trị; (E) Khả năng lợi nhuận; (L) Chất lượng thanh khoản.

Các quy chế là văn bản hướng dẫn xếp loại định kỳ các CTCK của UBCK bao gồm hệ thống các tiêu chí kỹ thuật nhằm cảnh báo trước rủi ro trong hoạt động của các CTCK. Kết quả giám sát sẽ làm cơ sở cho việc thanh tra, kiểm tra hoạt động các tổ chức này. UBCK tiến hành chấm điểm và phân loại các CTCK theo tần suất hai lần một năm. Việc phân loại thành 5 nhóm (A, B, C, D, E) dựa trên điểm tổng hợp và các điều kiện tối thiểu về điểm yếu tố. Kết quả chấm điểm, đánh giá cho thấy sự phân loại khá rõ ràng, phản ánh tương đối chính xác thực trạng về năng lực tài chính cũng như năng lực quản trị điều hành của các CTCK và đây là cơ sở để chúng tôi nhận biết, có biện pháp kiểm tra, xử lý đối với các CTCK yếu kém.

Gắn cổ phần hóa với niêm yết, đăng ký giao dịch

Có nhiều doanh nghiệp sau cổ phần hóa không chịu lên niêm yết khiến cho các NĐT không có chỗ giao dịch và rất bất bình. Điều này tác động ngược lại tới công tác cổ phần hóa. Trong các cuộc họp về công tác tái cấu trúc DNNN, lãnh đạo Chính phủ đã nhắc nhở, chỉ đạo rất quyết liệt vấn đề cổ phần hóa DNNN.

Để tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ, chúng tôi kiến nghị Bộ Tài chính đưa yêu cầu gắn cổ phần hóa với niêm yết, đăng ký giao dịch trên TTCK. Quyết định 51/2014/QĐ-TTg hướng dẫn một số nội dung về thoái vốn, bán cổ phần và đăng ký giao dịch, niêm yết trên TTCK do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành đã được thành viên thị trường, các NĐT hưởng ứng và đánh giá rất cao.

Bên cạnh đó, hoạt động thoái vốn đầu tư Nhà nước cũng có những đặc thù, do vậy, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 2660/BTC-UBCK ngày 26/2/2015 nhằm thực hiện chủ trương và quy định của Chính phủ, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu về công khai, minh bạch trong hoạt động thoái vốn.

Những thành tựu đạt được

Trải qua 15 năm vận hành, vốn hóa TTCK tăng 580 lần, số lượt công ty niêm yết đạt trên 660 công ty, chưa kể hơn 200 công ty đăng ký giao dịch trên UPCoM, quy mô niêm yết tăng hơn 300 lần. Quy mô huy động vốn, giá trị giao dịch bình quân hiện nay tăng 50 lần so với 10 năm trước.

Tính riêng trong 10 năm trở lại đây, quy mô huy động vốn qua TTCK đáp ứng khoảng 23% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và tỷ lệ đã tương đương gần 60% so với cung tín dụng qua thị trường tiền tệ – tín dụng.

Tổng giá trị vốn huy động qua TTCK tới nay ước đạt gần 2 triệu tỷ đồng và huy động khoảng 15 tỷ USD vốn đầu tư gián tiếp. Giá trị dư nợ trái phiếu hiện chiếm khoảng 22% GDP, mức vốn hóa thị trường cổ phiếu vào khoảng 32% GDP. Tính chung, quy mô TTCK chiếm khoảng 54% GDP. Điều này cho thấy TTCK đang ngày càng trở thành một kênh huy động vốn quan trọng cho đầu tư phát triển kinh tế – xã hội, góp phần dần hình thành một hệ thống tài chính hiện đại trên nền tảng hài hòa giữa TTCK và thị trường tiền tệ – tín dụng.

Cấu trúc TTCK ngày càng hoàn thiện với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường trái phiếu trong nước. Ngày 15/1/2008, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 86/QĐ-BTC phê duyệt Đề án xây dựng thị trường giao dịch trái phiếu chính phủ chuyên biệt tại Sở GDCK Hà Nội. Đây là quyết định rất đúng đắn và thực tế đã cho thấy điều này.

Thị trường trái phiếu Việt Nam thường xuyên đứng trong nhóm 3 nước có tốc độ phát triển cao nhất khu vực châu Á theo đánh giá của ADB; hoạt động phát hành trái phiếu thông qua đấu thầu trên TTCK dần trở thành một kênh huy động vốn quan trọng cho Chính phủ, thay thế cho việc bán lẻ thông qua hệ thống Kho bạc Nhà nước; hệ thống giao dịch ngày càng hoàn thiện, hiện đại, kết nối với hệ thống Bloomberg, do vậy quy mô giao dịch trong những năm qua đều tăng trưởng rất cao, đã hình thành đường cong lợi suất chuẩn cho thị trường; tỷ trọng các trái phiếu kỳ hạn dài ngày càng lớn.

Ngoài ra, TTCK có vai trò quan trọng đối với công tác tái cấu trúc các DNNN, đặc biệt là hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn thông qua hệ thống quản lý, giám sát, cơ sở vật chất, hệ thống công bố thông tin của TTCK đã tạo điều kiện cho các đối tượng tham gia đông đảo, tạo sự tiện lợi, hỗ trợ tích cực cho công tác cổ phần hóa bảo đảm đúng quy định pháp luật, quy luật của thị trường.

Với các công ty niêm yết sau cổ phần hóa trên TTCK, quy mô, hiệu quả hoạt động, chất lượng quản trị được nâng cao, tổng tài sản tăng bình quân 12%/năm, tổng vốn chủ sở hữu tăng bình quân 16%/năm, tổng vốn đầu tư chủ sở hữu tăng khoảng 18%/năm. Quy mô hoạt động của các doanh nghiệp này tăng chủ yếu nhờ vào việc mở rộng sản xuất – kinh doanh, nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng huy động vốn trên TTCK.

Cơ chế hoạt động theo mô hình mới cũng năng động hơn nên tình hình hoạt động sản xuất – kinh doanh có những chuyển biến tích cực. Hầu hết các DNNN cổ phần hóa niêm yết đều hoạt động kinh doanh có lãi qua các năm và có sự tăng trưởng cả về doanh thu cũng như lợi nhuận, bình quân tổng doanh thu tăng khoảng 3,5%/năm, lợi nhuận tăng khoảng 8,6%/năm.

Nhiều doanh nghiệp đã trưởng thành, lớn mạnh nhờ TTCK và được các NĐT chiến lược lớn nước ngoài quan tâm như CTCP Sữa Việt Nam, CTCP Cơ điện lạnh, CTCP Dược Hậu Giang, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, CTCP Khoan và Dịch vụ khoan Dầu khí, CTCP Chứng khoán Sài Gòn…

Vừa qua, chị Mai Kiều Liên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc CTCP Sữa Việt Nam (Vinamilk) được nhận giải thưởng Nikkei châu Á lần thứ 20 – giải thưởng uy tín dành cho người đã có nhiều đóng góp vào sự phát triển bền vững của khu vực để xây dựng một châu Á thịnh vượng hơn và chị là người Việt Nam cũng như châu Á duy nhất đạt giải thưởng trong lĩnh vực “Kinh tế và đổi mới doanh nghiệp”.

Bên cạnh đó, nhờ vào yêu cầu về công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp nên TTCK đã góp phần hỗ trợ xử lý sở hữu chéo và thiết lập các chuẩn mực mới về công tác quản trị doanh nghiệp và minh bạch hóa hoạt động doanh nghiệp.

TTCK cũng hỗ trợ tích cực cho quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng theo đúng tinh thần của Đề án tái cấu trúc TTCK đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Từ năm 2005 đến nay, thông qua TTCK, các NHTM đại chúng đã huy động được hơn 252.000 tỷ đồng qua phát hành cổ phiếu. TTCK đã giúp các NHTM tăng tổng vốn điều lệ từ 20.600 tỷ đồng lên 272.600 tỷ đồng.

Tính công bằng và minh bạch trên TTCK không ngừng được tăng cường, từng bước hoàn thiện theo thông lệ quốc tế.

Quản trị công ty đối với các công ty niêm yết dần được nâng cao theo thông lệ quốc tế, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của các doanh nghiệp niêm yết. Mới đây, Báo cáo về tuân thủ chuẩn mực về quản trị công ty (ROSC) của Ngân hàng Thế giới đánh giá, “việc ban hành Thông tư 121/2012/TT-BTC về quản trị công ty áp dụng cho các công ty đại chúng đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho việc bảo vệ quyền lợi của các NĐT”.

Báo cáo thẻ điểm quản trị công ty của ASEAN qua các năm gần đây cho thấy sự tiến bộ liên tục đối với chỉ số quản trị công ty niêm yết của Việt Nam (năm 2012: 28,4 điểm, năm 2013: 33,87 điểm và năm 2014: 35,14 điểm). Hiện nay, chúng tôi đang tiến hành sửa Thông tư 121 để phù hợp với Luật Doanh nghiệp mới ban hành, tuy nhiên tinh thần chung là giữ các yêu cầu về quản trị công ty đối với công ty niêm yết ở mức cao để bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế và bảo vệ cổ đông nhỏ.

TTCK sẽ tiếp tục đơm hoa, kết trái

Để duy trì sự ổn định và phát triển tốt hơn của thị trường trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tập trung vào những giải pháp đó là: triển khai Nghị định 60/2015/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 58/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán, theo đó gắn quá trình cổ phần hóa với đăng ký giao dịch, niêm yết trên TTCK nhằm minh bạch hóa hoạt động doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi NĐT; sửa đổi các quy định nhằm nâng tỷ lệ sở hữu của NĐT nước ngoài tại các doanh nghiệp theo cam kết WTO; triển khai các giải pháp khơi thông dòng vốn trong và ngoài nước như giải pháp để nâng hạng TTCK Việt Nam trên bảng phân loại MSCI, quảng bá hình ảnh TTCK với NĐT quốc tế; nâng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tại các doanh nghiệp niêm yết có sở hữu Nhà nước; triển khai các sản phẩm mới, thị trường mới, đặc biệt là TTCK phái sinh; hoàn tất công tác tái cấu trúc TTCK theo đúng tiến độ và yêu cầu đặt ra; tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm trên TTCK.

Với nền tảng đã có và những kinh nghiệm trong quá trình xây dựng và phát triển TTCK đến nay, dưới sự quan tâm của Đảng, sự chỉ đạo kịp thời và đúng đắn của Chính phủ, trực tiếp là Bộ Tài chính, tôi tin tưởng rằng, TTCK nước ta tiếp tục sẽ đơm hoa, kết trái, ngày càng hội nhập sâu và tiếp cận các chuẩn mực, thông lệ quốc tế trong những năm tới.

Theo ĐTCK

Đánh Giá

moneyfun
Not found image
Cập nhật Chứng khoán KIS dự báo cổ phiếu Vinhomes lọt vào rổ VNM ETF
Cập nhật thông tin mới nhất về Chứng khoán KIS dự báo cổ phiếu Vinhomes lọt vào rổ VNM ETF Với số liệu ngày 31/8,...
Not found image
Cập nhật Xu hướng giao dịch giằng co, thanh khoản thấp
Cập nhật thông tin mới nhất về Xu hướng giao dịch giằng co, thanh khoản thấp Giới phân tích cho rằng xu hướng giằng co...
Not found image
Cập nhật Gần 60.000 tài khoản chứng khoán mở mới trong tháng 2/2021
Cập nhật thông tin mới nhất về Gần 60.000 tài khoản chứng khoán mở mới trong tháng 2/2021 Tuy nhiên, lượng mở mới này vẫn...